بيماري آنفلوانزاي پرندگان از طريق ترشحات بدن پرنده آلوده به ويروس اين بيماري منتقل مي شود بنابراين مهمترين اقدام براي پيشگيري از اين بيماري خودداري از دست زدن به بدن پرنده آلوده به اين بيماري است. بيماري آنفلوانزاي پرندگان انواع مختلفي دارد كه اكثر آنها فقط در ميان پرندگان قابل انتقال است فقط نوع فوق حاد آنفلوانزاي پرندگان با عنوان آنفلوانزايH5N1 بين انسان و پرندگان مشترك است و امكان انتقال اين بيماري از پرندگان به انسان وجود دارد. ويروس آنفلوانزاي پرندگان از طريق ترشحات بدن پرنده آلوده به ويروس اين بيماري ممكن است به انسان منتقل شودبه همين علت پزشكان توصيه مي كنند در صورتي كه با جسد يك پرنده مرده مواجه شديد به هيچوجه به آن دست نزنيد چون ممكن است علت مرگ آن آنفلوانزاي فوق حاد پرندگان باشد و لمس آن موجب انتقال اين بيماري مي شود. ويروس آنفلوانزاي پرندگان از طريق خوردن گوشت پرنده منتقل نمي شود به خصوص اگر گوشت پرنده در حرارت بالاي 70 درجه پخته شده باشد، بنابراين توصيه پزشكان اين است كه در هر صورت گوشت پرندگان به صورت كاملا پخته مصرف شود و براي كندن پوست و پر آنها حتما از دستكش استفاده شود. بيماري آنفلوانزاي پرندگان به علت ماهيت آن بيشتر يك بيماري شغلي محسوب مي شود و بيشتر شكارچيان و افرادي كه در مرغداريها كار مي كنند در معرض خطر اين بيماري قرار دارند، اين افراد بايد حتما آموزشهاي لازم را براي پيشگيري از اين بيماري ببينند، حتما بايد هنگام لمس پرندگان دستكش به دست داشته باشند و دهان و بيني خود را بپوشانند. مهمترين توصيه پزشكان به مردم عادي به خصوص كودكان براي پيشگيري از بيماري آنفلوانزاي پرندگان اين است كه به هيچوجه به پرندگان مرده دست نزنند و در صورت لمس هر پرندهاي بلافاصله دستهاي خود را آب و صابون بشويند. در زمان حاضر هنوز هيچ موردي از بيماري آنفلوانزاي پرندگان در داخل كشور گزارش نشده است و وزارت بهداشت با همكاري سازمان حفاظت محيط زيست و وزارت جهاد كشاورزي به شدت مناطق آلوده به اين بيماري را تحت كنترل دارند و هر مورد مرگ و مشكوك پرندگان را بلافاصله نمونه گيري مي كنند. از ميان كشورهاي همسايه ايران اكنون تركيه بيش از بقيه با اين بيماري درگير شده است و تاكنون حداقل 4 نفر بر اثر اين بيماري در تركيه مرده اند كه دو نفر آنها كودكاني بوده اند كه به پرنده مرده دست زده بودند. اكنون نگراني از ورود اين بيماري به داخل كشور از مرزهاي غربي افزايش يافته است به همين علت ترددهاي يكروزه به تركيه ممنوع شده و جوجه ها و مرغداريهاي نزديك مناطق مرزي تعطيل شدهاند. دستگاههاي مسئول با همكاري وزارت كشور همه ترددها در مرزهاي غربي كشور را كنترل مي كنند خودروهاي عبوري از مرز بارزگان ضدعفوني مي شوند. علاوه بر آن با توجه به وضعيت كشور عراق نگراني از وجود اين بيماري در اين كشور نيز افزايش يافته است به همين علت به زائران و افرادي كه به اين كشور سفر مي كنند نيز توصيه مي شود اصول بهداشتي ذكر شده را با دقت بيشتري رعايت كنند و در صورتي كه سفر آنها ضروري نيست آن را به تعويق بيندازند. با وجود اين به علت مهاجرت پرندگان در فصل زمستان از مرزهاي شمالي و امكان استقرار آنها در هر جاي كشور، خطر آنفلوانزاي پرندگان فقط به مناطق غربي و شمالي كشور منحصر نمي شود و در هر نقطه اي ممكن است پرنده آلوده به ويروس«H5N1» وجود داشته باشد بنابراين توصيه هاي پيشگيرانه ذكر شده از قبيل خودداري از لمس پرندگان مرده يا مشكوك و شستن بلافاصله دستها در صورت لمس آنها، استفاده از دستكش هنگام ذبح يا پركندن پرندگان و نيز پختن كامل مرغ و پرندگاني كه مصرف خوراكي دارند الزامي است. هنوز در مورد امكان انتقال ويروس آنفلوانزاي پرندگان از انسان به انسان مطلب اثبات شده اي وجود ندارد و به نظر نمي رسد امكان انتقال اين بيماري از انسان به انسان وجود داشته باشد با اين حال با توجه به انتقال بيماري آنفلوانزاي انساني از انسان به انسان و اين امكان كه ممكن است فردي به طور همزمان آنفلوانزاي انساني و پرندگان را با هم بگيرد توصيه مي شود، افرادي كه در معرض خطر اين بيماري هستند واكسن آنفلوانزاي انساني را تزريق كنند تا امكان جهش ژنتيكي ويروس اين بيماري به نحوي كه امكان انتقال انسان به انسان آن باشد، فراهم نشود. بيماري آنفلوانزاي پرندگان هنوز واكسن ندارد البته پژوهشگران در سطح دنيا مشغول تلاش براي كشف واكسن اين بيماري هستند و پيش بيني مي شود به زودي واكسن اين بيماري نيز كشف شود، در حال حاضر فقط واكسن آنفلوانزاي انساني در اختيار پزشكان است و علاوه بر آن داروي درمان اين بيماري نيز با عنوان داروي «تاميفلو» به ميزان كافي در كشور خريداري شده و مقادير بيشتري نيز اين دارو به زودي از خارج كشور خريداري و توسط وزارت بهداشت براي مواجهه با خطر اين بيماري دپو مي شود
یکی از بیماریهایی که در دو دهه اخیر خسارات زیادی به مرغداران وارد کرده است بیماری آسیت می باشد. این بیماری بیشتر ماهیت مدیریت ضعیف دارد یعنی در صورتیکه محیط نامساعد باشد و تغذیه طیور با استفاده از فرمول غذایی نامتناسب صورت گیرد. امکان بروز آن بیشتر می شود. در گذشته سرعت رشد به گونه ای که امروزه مد نظر قرار دارد مورد توجه نبود و با ریختن تعداد جوجه کمتر در سالن مرغداری از بسیاری از عوارض تراکم جلوگیری می شد.
با بوجود آمدن مرغداریهای زیاد در اطراف شهرها و عدم توجه به مقررات پرورش طیور بر اساس قواعد و قوانین موجود همراه با تهیه فرمول های غذایی با انرژی بالا بمنظور بوجود آوردن سرعت رشد و ضریب تبدیل غذا به گوشت بالا تغییرات عمده در ساختار پرورش طیور بوجود آمد که نه تنها بیماریهایی نظیر آسیت و هیدروپریکاردیوم را بدنیال داشت بلکه همین تراکم مرغداریها و عدم توجه به اصول بهداشت طیور در واحدهای مرغداری در انتشار بیماریهای واگیر نیز نقش عمده پیدا کرد بطوریکه امروزه بسیاری از بیماریهای شایعه را بایستی در عدم کفایت مدیریت واحدهای مرغداری و اشکالات بهداشتی مرغداریها جستجو کردتشخیص
بدن در وضعیت خوب با لوله گوارش پر و بدون هیچ علامت و گاهي خلط در ريه ها ديده مي شود . وجود لخته هاي خون در دهليز ها نيز گاهي مشاهده مي گردد . كيسه صفرا خالي و ماهيچه هاي سينه و ران رنگ پريده اند .
گاهي خون در ريه ها و ادم عمومي نيز ديده مي شود .
ویتامین های محلول در آب :
این گروه ازویتامین ها
شامل ویتامین های گروه- B ویتامین C ویتامین های گروه Bشامل : ویتامین B1 (تیامین ): این ویتامین برای تشکیل
شدن چربی از مواد هیدروکربنه لازم است ،ضدورم عصبی است که در کمبود آن تورم
سرتاسری اعصاب را خواهیم داشت . در غذاهای طبیعی بخصوص برگ سبز ،غلات ،شیر ،فندق
،عدس وگوشت وجود داردولی حرارت باعث از بین رفتن آن می شود .سویا وماهی خام ضد این
ویتامین هستند واز جذب آن ممانعت می کنند . ویتامین B2(ریبوفلاوین
): در متابولیسم
کربوهیدراتها نقش دارد.در جگر،ماهی ،شیر ویونجه وجود دارد. ویتامینB12: در خون سازی نقش
دارد.این ویتامین در گوشت ،تخم مرغ ،جگر وماهی وجود دارد. ویتامین C(اسید اسکوربیک ): این ویتامین به نور
وحرارت حساس است ،در رشد،تولید تخم مرغ وقدرت باروری خروس ها نقش دارد.در سبزیجات
بخصوص جعفری ومرکبات به میزان زیاد یافت می شود . ویتامین های محلول در چربی : شامل ویتامین K، E، D،A ویتامین A: این ویتامین بصورت
کاروتن در بافت های گیاهی ودرزرده تخم مرغ ،شیر ،جگر،ذرت ،برگ سبز،یونجه وهویج وجود
دارد.جهت حفظ ونگهداری پوست ،مخاطات ،بینایی ،نطفه داری ،رشد استخوانها ورشد بدن
نقش دارد.در غذاهای کهنه مقدار ویتامین Aکمتر است
. ویتامین D: این ویتامین در زیرپوست
تحت تأثیرنور خورشید ساخته می شود .نقش این ویتامین در تنظیم متابولیسم کلسیم
وفسفر،در استخوان سازی وتشکیل پوسته تخم مرغ است .بطوری که در کمبود آن ویا
کمبود کلسیم وفسفر،مرغ لمبه گذاری می کند.منابع ویتامین Dعبارتند از :یونجه
،روغن ماهی ،کبد ماهی ،زرده تخم مرغ ویتامین E: نقش ویتامین Eعلاوه برسیستم عصبی
درامر تولید مثل ونطفه داری وباروری می باشد.این ویتامین در حبوبات ،جوانه غلات
،یونجه سبز ویولاف وجود دارد. ویتامین K : عامل انعقاد خون است
.در گیاهان سبز بخصوص یونجه سبز ،پودر ماهی ،گوشت ،شیر وتخم مرغ وجود دارد. تذکر : در پرورش مرغ نقش
مدیریت بسیار مهم است .رعایت مسائل قرنطینه ،بهداشت ،حمل ونقل ،رفت وآمد
افراد،نظارت برسلامتی مرغ ها ،کنترل تولیدو..... بسیار مهم است .تهیه جیره مناسب
برای سنین مختلف (رشد ،تولید ،کرچ شدن ،تولک رفتن )باید مد نظر یک مدیر خوب باشد
که در اینجا مجال پرداختن به این مسائل نیست . در پایان سه نمونه جیره
برای سنین مختلف آورده می شود.
پروتئین ها :
پروتئین ها برای رشد ،تولید ومتابولیسم بدن ضروریست .زیادی آن دربدن (بویژه ازت )باعث اورمی ونقرس می شود.پروتئین ها به پروتئینهای گیاهی وحیوانی تقسیم می شوند.
پروتئین های گیاهی :
پروتئین های گیاهی شامل کنجاله سویا ،کنجاله پنبه دانه ،کنجاله کنجد ،کنجاله آفتابگردان ،پودر یونجه ،سبزیجات وغلات می شود.
کنجاله سویا :
کنجاله سویا منبع پروتئین خوبی است وبه میزان بالا در جیره طیور استفاده می شود ودارای ویتامین B،کلسیم ،فسفر ،سدیم ،کلر وپتاسیم می باشد وموجب رشد سریع می شود.
کنجاله پنبه دانه :
کنجاله پنبه دانه مرغوب زرد خوش رنگ والیاف پنبه کمی دارد وتازه آن بهتر است. چون کنجاله پنبه دانه ماده سمی گوسیپول داردمقدار مصرف آن کم است .
کنجاله کنجد :
کنجاله کنجد دارای کلسیم زیاد بوده وچون چربی داردانرژی زا بوده ودارای متیونین نیزمی باشد.
کنجاله آفتابگردان :
برای رشد پرها مناسب است .کنجاله ای که از دانه آفتابگردان بدست می آید بدلیل سلولز زیاد برای طیور قابل هضم نیست ولی کنجاله مغز دانه آفتابگردان شیرین وخوشمزه بوده ودر جیره طیور استفاده می شود.
یونجه سبز :
یونجه تازه دارای پروتئین گیاهی خوبی است ودارای کلسیم زیادوویتامین ها بویژه ویتامینAمی باشد.ولی یونجه ای که در آفتاب خشک شده باشدویتامین Aکمی داردولی ویتامینDزیادتری دارد .هر چه مقدار برگ یونجه زیادتر باشد پروتئین بیشتر،کلسیم بیشتروفیبر کمتری دارد.یونجه باعث زرد شدن پوست بدن ،ساق پا وزرده تخم مرغ می شود ولی عیب یونجه آن است که بدلیل داشتن ماده ساپونین باعث همولیتیک (لیزه شدن گلبولهای قرمز)می شود. لذا به میزان 5 %در جیره استفاده می شود.
اسهال سفید جوجه ها یا پولوروم
عامل این بیماری میکروب سالمونلا
پولوروم می باشد که نسبت به سرما، نورآفتاب و مواد ضدعفونی کننده مقاوم است . جوجه
ها و بوقلمون ها بخصوص در سنین جوانی حساس هستند و دچار اسهال سفید می شوند وپرند
گان بهبود یافته ناقلین
بیماری هستند . نحوه انتقال بیماری : از مرغ به تخم مرغ واز تخم مرغ
به جوجه واز جوجه به مرغ ،پس برای ریشه کنی بیماری باید این چرخه قطع شود
.ماشینهای جوجه کشی آلوده ،لوازم ، آب ودان سالن های آلوده ، طیور ناقل که از
بیماری شفا یافته اند همه عوامل انتقال بیماری هستند . علائم بیماری : مرگ ومیردر سنین یک تا دو هفتگی
، افسردگی ،سرما خوردگی ،عطسه ، اسهال سفید گچی شکل که گاهی در اثر کم خوراکی سبز
رنگ می شود . در کالبدگشایی علائم زیر مشهود
است : نقاط نکروز در قلب ،ریه وکبد –
زرده جذب نشده ، اتساع سکوم ، وجود اسهال سفید وپنیری شکل در روده . توجه : طیور شفا یافته از بیماری
میکروب را در تخمدان خود نگه داشته واز طریق تخم به جوجه ها منتقل می کنند . پس در
استفاده از تخم نطفه دار دقت کنید .
مرغ مادرمصنوعی :
بعد از توقف 24ساعته جوجه ها در ستری آنها را زیر مرغ مادر مصنوعی منتقل می کنیم .مادر مصنوعی را می شود اینطور طراحی کرد که به شکل ظرفی مقعر به قطر یک متر با دیواره 30سانتیمتر که درون آن چند لامپ 100وات تعبیه شده باشد .قسمتی از اتاق بسته به تعداد جوجه ها به شکل فضای گرد توسط فیبر در می آوریم ومادر مصنوعی را در وسط آن در ارتفاع 35-30سانتی مستقر می کنیم .دمای مادر مصنوعی باید35-34درجه باشدودمای اتاق 28درجه باشد.دمای مادر در هفته اول بتدریج به 32ودمای اتاق به 26درجه می رسد دمای مادر هر هفته 3درجه کاهش می یابد تابه 17درجه برسد.دمای اتاق هر هفته 1.5درجه کاهش می یابد تا به 17درجه برسدوسپس دیگر نیازی به مادر مصنوعی نیست وتا100روزگی در روی بستردر مرغدان می ماند وسپس می توان آنها را داخل قفس انتقال داده ویا روی بستر پرورش داد که انتقال به قفس مزایای خاص خود را دارد .اگر جوجه ها در زیر مادر پناه آورده وروی هم ریخته اند دمای اتاق پایین است واگر در اطراف اتاق جمع شده اند دمای مادر زیاد است .با نصب دماسنج در فاصله 17سانتی کف دما را تنظیم کنید.جهت تنظیم اتوماتیک دما از ترموستات استفاده کنید.در 48ساعت اولیه به جوجه ها مخلوط آرد ذرت وشیر وآب تازه بدهید وکمی مولتی ویتامین به آب اضافه کنید.
با اینكه بیش از ۸۵ سال از اولین گزارش بیماری مارك می گذرد. هنوز این بیماری از جمله مشكلات صنعت مرغداری در اغلب كشورها می باشد. این بیماری تمام ماكیان را مبتلا می سازد و عامل ویروسی دارد. از ویژگی های این بیماری فلج پاها و بال ها است كه در شكل حاد بیماری همراه با تومور غدد تناسلی، ماهیچه ها، پوست و سایر اندام های استثنایی می باشد. عفونت در این بیماری در چند هفته اول زندگی از راه دستگاه تنفس كه تنها راه انتقال بیماری است ایجاد می شود. ویروس بیماری در اندام هایی مثل طحال و تیموس منتشر می گردد كه موجب تضعیف سیستم ایمنی پرنده می گردد كه این امر عواقب جدی به همراه دارد كه از خود عوارض بیماری مارك مهمتر می باشد. زیرا موجب افزایش حساسیت به بیماری های دیگر و عمل نكردن واكسن های بعدی خواهد شد. ویروس این بیماری در شرایط خشك ماهها زنده می ماند و دمای زیر صفر را به خوبی تحمل می كند این ویروس تقریباً در تمام دوره زندگی پرندگانی كه پس از ابتلا به بیماری جان سالم بدر برده اند و همچنین از پرندگان واكسینه شده از راه اپی تلیوم فولیكولهای پر دفع می شود. عمده ترین روش انتقال این ویروس از طریق هوا می باشد. البته لازم به ذكر است كه ویروس بیماری مارك از طریق تخم مرغ منتقل نمی شود.