- رعا یت بهداشت و بهسازی
2- رعایت اصول ضد عفونی
3- استفاده از وا کسینا سیون لازم    

رعایت بهداشت وبهسازی در مرغداری :

از نظر تعریف امروزه بهداشت را به عنوان علم سلا متی وبهسازی را به عنوان علم از بین برد ن شرایط مضر محیطی که در سلا مت موجود موثر است معنی کرده اند . نکته ای  را که هر مرغدار می داند  تهیه جوجه سالم واصیل است . هیچ مرغداری نمی تواند از پر ورش جوجه های ضعیف و مشکوک انتظار نتیجه خوب وکسب عواید کافی داشته باشد . در این مورد رعایت موارد زیر ضروری است :

- انتخاب جوجه انتخاب جوجه سالم

برای این منظور جوجه را باید از تشکیلاتی  تهیه نمود که :

الف- جوجه ها از نظر نژادی کاملآ مطمئن باشد .

ب- از مادرها یی تو لید شده باشند که عاری از بیماریهای عفونی قابل انتقال باشند .

ج - رعایت بهداشت در تشکیلات مذکور درحداستاندارد انجام گرفته باشد .

برای تشخیص جوجه های سالم وقوی ازجوجه های ضعیف وبیماردرهنگام تحویل گرفتن جوجه بایدموارد زیر را مد نظر قرارداد

جوجه هایی که تمام یا قسمتی از بدنشان مرطوب است حذ ف گردند . جوجه هایی که آثار فلجی نشان می دهند حذف گردند .جوجه هایی که ورم ناف دارند .

جوجه های ریز وضعیف را نباید به هیچ وجه وارد مرغداری نمود . زیرا علا وه برآن که تلف خواهند شد منشا عفونت وآلود گی برای جوجه های سالم هستند . د رجوجه ها طول پرها اصلی بیشتر از پرهای کرکی است .

 تغذیه مناسب

 جیره های غذایی مناسب چه ازنظرکیفی وکمی در اختیار جوجه قرار گیرد در غیر اینصورت به سرعت آثارکمبود مواد غذایی وبیماریهای ناشی ازان ظا هر می گردد . برای اینکه بیماریها  به آسا نی از یک مرغداری  به مرغداری دیگر منتقل نشود باید از هم فاصله کافی داشته باشند  .                     

- شرایط لانه و تراکم مناسب :

باید به تهویه توجه کافی داشت . جریا ن هوای داخل باید با تعداد و وزن طیور محبوس در آن رابطه مستقیم داشته باشد .

- نگا هداری گله بر حسب سن :

مسئله سن در پیشگیری از بیما ریها بسیار مهم است .مرغها ی بالغ ممکن است اغلب حامل بیماریهای عفونی وانگلی به خصوص انگلهای روده ای ( کو کسیدوز) باشند . در این مورد باید به اصول کلی توجه نمود .

- نگهداری انواع مختلف پرندگان :

نگهداری انواع مختلف پرندگان در یک محل از نظر بهداشتی واحتمال اشاعه بیماری خطرناک است . زیرا بعضی از پرندگان ناقل بیماری برای دیگر پرندگان هستند (مثل بیماری سر سیاه ) توسط بوقلمون به آسانی مرغ منتقل میشود . باید بوسیله تور کشی پنچرهها از ورود پرندگان وحشی به داخل مرغداری جلوگیری کرد .

- تشخیص مرغهای ضعیف وبیمار :

مرغ ضعیف وبیمار منشاء آلودگی درگله می باشد . که بوسیله دقت در رفتار وخصوصیات افراد گله می توان مرغهای ضعیف وبیمار تشخیص داد وازگله خارج نمود . تاج بی رنگ وچروکیده نشانه آلودگی انگلی وبیماری مزمن وتغذیه بد است . پوسته پوسته بودن پلک چشم علامت کمبود اسید پانتو تنیک است.

ورم ملتحمه ووجود پلاکها در چشم  علامت کمبود ویتامین  آ است . وجود اسهال خونی دلیل (کوکسیدیوز) و وجود اسهال سفید(پلوروز) است.

-معدوم کردن تلفات:

لاشه های مرغهای تلف شده اغلب منشاء خطر ناکی برای بیماری در مرغداری میباشد از این رو باید در صورت امکان آنها را بلا فاصله در کوره های مخصوص سوزانده ویا از جاه برای دفن تلفات استفاده کرد.
- جلوگیری ورود آلودگی از خارج به مرغداری:
معمولاً هر تشکیلات مرغداری به روشهای مختلف با محیط خارج درتماس است. این ارتباط روزمره گاهی ممکن است سبب انقال عوامل بیماریزا به داخل مرغداری گرد د که برای جلوگیری  باید تدابیر زیر را اتخاذ کرد.
الف) ماشین حمل غذای مرغ
ب) کارتنهای حمل تخم مرغ
د ) جلوگیری از ورود افراد مختلف به مرغداری 

اصول د عفونی کردن مرغداری:
به وسیله ضدعفونی کردن صحیح لانه ووسائل میتوان به آسانی با حداقل هزینه جلو بسیاری از بیماریها را گرفت از این رو ضد عفونی کردن اساسی ترین عملی است که یک مرغدار برای حفظ سلامتی گله خود انجام دهد  .

 تعریف ضد عفونی:

 اصولا هر ماده ای که بتواند ا ز رشد و نمو میکروب و عوامل بیماریزا در داخل ویا روی سطح بدن و محیط زندگی جلوگیری بعمل آورد . تاثیر مواد ضد عفونی کننده تابع عوامل زیر است :
1- غلظت
2- حرارت
3- مدت مجاورت ماده ضدعفونی کننده با محیط آلوده
4- میزان آلودگی محیط

موادی که برای ضد عفونی کنندگی بکار می رود:
ضدعفونی کننده های طبیعی
1- نور آفتاب
2- سرما و برودت
ضد عفونی کننده های فیزیکی
- حرارت که بر دو نوع حرارت خشک و حرارت مرطوب است .
مواد ضد عفونی کننده شیمیایی :
فرمالد ئید                             
ترکیبات چهار تایی آمونیوم        
مواد فنولی                          
مواد یدی و کلرین
ضد عفونی کننده های گازی:
فرمالین

پارا فرمالدئید
بخار گوگرد

انتخاب محل مرغداري:
محل مزارع گوشتي بايد به نحوي انتخاب شود که در اطراف آن تراکم واحدهاي مرغداري کم باشد. اين مطلب نه فقط در مورد مزارع مرغداري بلکه در مورد مراکز جوجه کشي، کارخانه‌هاي ساخت دان، کشتارگاهها و ديگر اماکني که بنحوي در ارتباط با اين فعاليت مي‌باشند نيز صادق است.
به درستي نمي‌توان فاصله اي مناسب و مطمئن جهت احداث واحدهاي مختلف مرغداري پيشنهاد نمود، چون بعضي از بيماريها مثل نيوکاسل و برونشيت از مسافتهاي بسيار دور و از طريق هوا به راحتي از يک واحد به واحدي ديگر منتقل مي شوند. بعضي از عوامل بيماريزا نيز مثل MG از طريق تماس مستقيم وتوسط انسان و يا مواد مختلف منتقل مي‌شوند. معذالک حداقل فاصله پيشنهادي دو کيلومتر مي‌باشد. اقداماتي از قبيل نصب توري (حصارکشي)، درختکاري و ديوارکشي مي‌تواند از عبور و مرور بي رويه و بي‌اجازه افراد و يا حيوانات جلوگيري نمايد.
لازم به ذکر است که سازمان دامپزشکي کشور در مورد تعيين فاصله مرغداريها داراي ضوابط و آئين نامه‌هاي خاصي است که قبل از تأسيس هر واحد مرغداري بايستي استعلام شود.
اقدامات بهداشتي:
با توجه به اينکه انسان يکي از عوامل مهم انتقال بسياري از بيماريها مي‌باشد ميتوان به منظور کاهش اين امکان، اقداماتي از قبيل تعويض اجباري کفشها، لباس و شستن دستها، بهنگام ورود افراد به مزرعه را مد نظر قرار داد.  مخصوصاً بايد توجه داشت اين گونه اقدامات بهداشتي در مورد افرادي که بسته به شغلشان به مزارع مختلف رفت و آمد مي‌کنند حتماً انجام شــود‌. (مانند دامپزشکان و کارکنان امور خدماتي)
براي کارکنان مرغداريها، نگهداري انواع طيور و پرندگان در منزل اکيداً ممنوع است. اين افراد بايد از رفت و آمد به ساير مرغداريها نيز پرهيز نمايند. در صورتيکه اينگونه کنترلها ممکن نباشد مي‌توان اقدامات بهداشتي را با شدت بيشتري به مرحله اجرا در آورد. مثلاً بايد کليه افراد را قبل از ورود به مزرعه ملزم به استحمام و تعويض لباس نمود. انواع وسايط نقليه و ديگر تجهيزات که به مزارع مختلف رفت و آمد مي‌کنند نيز از عوامل ديگر انتقال بيماريها مي باشند که قبل از ورود به مرغداري، بايد ضدعفوني شوند.
آشيانه ها بايد بنحوي طراحي و عايق بندي شوند که هيچگونه پرنده و يا جانوري (سگ، گربه...) امکان ورود نداشته باشد. در اين مورد حتي حشرات و ديگر جانوران موذي هم خطر بسيار جدي محسوب مي‌شوند. از نظر بهداشتي معدوم نمودن تلفات در مزرعه با روش مناسب بسيار با اهميت است. براي از بين بردن تلفات بهترين روش نصب کوره لاشه سوز و يا سيستمي است که بتوان در آن لاشه‌ها و تلفات را بخوبي سوزاند. براي حفظ موازين بهداشتي بهترين شيوه نگهداري گله استفاده از روش تک سني است. اگر نگهداري يک سن گله در مزرعه امکان‌پذير نباشد، بايد آشيانه‌ها نسبت به هم فاصله‌اي مناسب داشته باشند و هر گروه سني را در يک آشيانه جدا نگهداري نمود.
استفاده از بستر مناسب و عاري از هر گونه آلودگي به قارچ و کپک در آشيانه از موارد بسيار مهم و قابل توجه مي‌باشد.
کارکنان هر آشيانه مي‌بايستي از رفت و آمد به آشيانه‌هاي ديگر خودداري نموده و ضمناً از نقل و انتقال وسايل و تجهيزات نيز جلوگيري شود.
بعد از پايان هر دوره پرورش، کود موجود در آشيانه را بطور کامل خارج نموده و نسبت به شستشوي آشيانه، تجهيزات و وسايل با آب فراوان و مواد پاک کننده اقدام گردد. در طي مراحل مختلف ضدعفوني سعي گردد از تجهيزات ايمني از قبيل ماسک استفاده شود.

قرنطينه:
بهترين روش قرنطينه، استحمام همراه با تعويض لباس و کفش در بدو ورود به مزرعه مي‌باشد. در محل قرنطينه حتما بايد دو قسمت که اصطلاحا آنها را آلوده (قبل از استحمام و تعويض لباس و کفش) و غير آلوده  (بعد از استحمام وتعويض لباس و کفش) مي‌ناميم، وجود داشته باشد. اين دو قسمت بايد کاملاً و بنحو مشخصي از هم جدا باشند. براي اين منظور ميتوان از تخته‌هاي چوبي بصورت ديواره‌هاي کوتاه در عرض اتاق استفاده نمود تا افراد براي عبور از بخش آلوده به غير آلوده مجبور به عبور از روي آن باشند.
تعويض کفش بايد بطور جدي مورد توجه قرار گيرد. اين امر بخصوص از نظر کنترل بيماري کوکسيديوز و همچنين جلوگيري از انتقال بیماری صورت گیرد